ERGUN

Giriş

Ülkemizde yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla birden fazla düzenleyici işlem tesis edilmiştir. Yeni bir yapının inşası aşamasından, yapının tadilata alınmasına hatta yapının yıkımına kadar kişilerin uyması gereken yükümlülükler bulunmaktadır.

Kişilerin uyması gereken bu yükümlülükler başta 3194 sayılı İmar Kanunu olmak üzere birden fazla kanun, yönetmelik ve idarenin diğer adsız işlemlerinde yer almaktadır. Ülkemizin deprem bölgesi olması ve son yaşanan doğal afetler de dikkate alındığında imar mevzuatının ne denli önem arz ettiği yeniden anlaşılmıştır. Ancak ilgili idare imar mevzuatını her zaman doğru uygulamamaktadır. İlgili idarenin yanlış uygulamaları sonucunda mağdur olmamak adına genel hatları ile konuyu aşağıda soru cevap şeklinde açıkladık. 

1. İmar Para Cezası ve Yıkım Kararı Nedir? 

İmar para cezası ve yıkım kararı, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılaşma nedeniyle, belediye veya il özel idaresi encümeni tarafından verilen idari bir yaptırımdır. İmar Kanunu 32. Madde uyarınca ilgili aykırılığın giderilmesi için muhataba 30 günlük süre verilir. Bu süre zarfında aykırılık giderilmez veya ruhsata uygun hale getirilmez ise ilgili idare tarafından yıkım işlemi gerçekleştirilir. Yıkım masrafı ise yapı sahibine rücu edilir.

2. İmar Para Cezası ve Yıkım Kararı Hangi Durumlarda Verilir? 

İmar para cezası, ruhsatsız yapı yapılması, ruhsata aykırı tadilatlar yapılması veya yapı tatil tutanağı düzenlenmesine rağmen düzeltici adımların atılmaması durumunda verilir.

3. İmar Para Cezası ve Yıkım Kararı Kim Tarafından Verilir? 

İmar para cezası, ilgili belediye encümeni veya il özel idaresi encümeni tarafından verilir. Belediye sınırları içinde belediye encümeni, belediye sınırları dışında ise il özel idaresi encümeni bu cezaları vermekle görevlidir. Büyükşehir belediyesi bulunan yerlerde, bu yetki ilçe belediyelerine aittir.

4. İmar Para Cezası ve Yıkım Kararına İtiraz Etmek Mümkün mü? 

Evet, belediye veya il özel idaresi encümeninin imar para cezası kararına karşı itiraz edilebilir veya imar para cezası kararına karşı iptal davası açılabilir.

5. Köylerde ruhsatsız yapı inşa edilebilir mi?

İmar Kanunu’nun 27. maddesi; belediye ve mücavir alanlar dışında kalan köy yerleşik alanlarında, civarında ve mezralarda ruhsatsız ev yapabilme imkanı verir.

Bu alanlarda ayrıca entegre tesis niteliğinde olmayan ve imar planı gerektirmeyen tarım ve hayvancılık amaçlı yapılar ile köyde oturanların ihtiyaçlarını karşılayacak bakkal, manav, berber, köy fırını, köy kahvesi, köy lokantası, tanıtım ve teşhir büfeleri ve köy halkı tarafından kurulan ve işletilen kooperatiflerin işletme binası gibi yapılar için de yapı ruhsatı aranmaz. Ancak İmar Kanunu 27. Madde gereği bu yapılar yapılmadan önce etüt ve projelerin valilik onayını müteakip muhtarlığa bildirimi ve bu yapıların yöresel doku ve mimari özelliklere, fen, sanat ve sağlık kurallarına uygun olması zorunludur.

6. Büyükşehir yasasından sonra mahalleye dönüşen köylerde de ruhsatsız yapı inşa edilebilir mi?

6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi Ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerimiz büyükşehir statüsü kazanmış ve bu illerimizdeki köyler mahalleye dönüşmüştür. Ancak İmar Kanunu 8/ğ maddesi gereğince mahalleye dönüşen köylerin nüfusu 5.000’in altında ise bu yerlerin kırsal yerleşim yeri özelliğinin devam edip etmediğine Büyükşehir Belediye Meclisi karar verir. Aksine bir karar alınmadığı sürece bu yerler Köylere uygulanan istisnalardan faydalanır. Bu durumun öğrenilmesi için bulunduğunuz yerin belediyesine başvuru yapılabilir.

7. Ruhsat gerektirmeyen işler nelerdir?

Bu husus İmar Kanunu ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde açıkça düzenlenmiştir. Bu düzenlemelere göre basit tamir ve tadiller, balkonlarda yapılan açılır kapanır katlanır cam panel uygulamaları, korkuluk, pergola, çardak/kameriye ve benzerlerinin yapımı ile bölme duvar, bahçe duvarı, duvar kaplamaları, baca, saçak, çatı ve benzeri elemanların tamiri ve pencere değişimi ruhsata tabi değildir. Ayrıca iç mekânların tasarımına dair iç mekân projesi değişikliği ile taşıyıcı sistemi ve yangın güvenliğini etkilemeyen mahal listesi değişiklikleri de ruhsata tabi değildir.

8.  Dava Açma Süresi Ne Kadar? 

İmar para cezasına karşı dava açma süresi, encümen kararının tebliğinden itibaren 60 gündür. 

9. İmar Para Cezasına ve Yıkım Kararına İtiraz Nereye Yapılır? 

İmar para cezasına karşı itirazlar, ilgili belediye veya il özel idaresine yapılabileceği gibi, doğrudan idare mahkemesinde de dava açılabilir.

10. İmar Para Cezasının Doğru Kişiye Verilip Verilmediği Nasıl Anlaşılır? 

İmar para cezası, ruhsatsız yapıyı inşa eden kişiye uygulanmalıdır. Eğer taşınmaz maliki ile yapıyı inşa eden kişi farklıysa, Yapı maliki, yapıyı inşa eden müteahhit ile, imar mevzuatına ve projelere aykırı yapı konusunda sözleşme imzalamamış ise ve aykırılıktan haberdar değil ise yapı maliki adına para cezası düzenlenmemesi gerekir. 

11. Ruhsatsız Yapı Satın Alan Bir Kişi İmar Para Cezası Ödemek Zorunda mı? 

Hayır, ruhsatsız yapıyı satın alan kişi, satın alma tarihinden önceki aykırılıklardan sorumlu tutulamaz. Ancak bu durumda yıkım kararı olup olmadığı da kontrol edilmelidir.

12. İmar Para Cezasının Miktarı Nasıl Hesaplanır? 

İmar Kanunu'nun 42. maddesine göre temel ceza belirlenir, ardından artırım sebepleri ve ilave cezalar uygulanır.

13. İmar Para Cezasına İtiraz Edilmezse Ne Olur? 

İtiraz edilmezse imar para cezası kesinleşir ve tahsil süreci başlar.

14. İmar Para Cezası Ödenmezse Ne Olur?

İmar para cezası ödenmezse, Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun hükümleri gereği, haciz işlemleri uygulanabilir.

15. İmar Para Cezasına ve Yıkım Kararına Karşı Dava Açıldığında Süreç Durur mu? 

Hayır, dava açılması imar para cezasının tahsil sürecini durdurmaz. Bu sebepten yürütmeyi durdurma talepli dava açmak önem arz etmektedir. Ayrıca dava sonucunda imar para cezası iptal edilirse, ödenmiş tutar geri alınabilir.

16. Bağımsız Bölüm Satın Alan Kişilere İmar Para Cezası Kesilebilir mi? 

Eğer aykırılıklar önceki malik döneminde gerçekleşmişse, sonradan bağımsız bölüm alan kişilere imar para cezası kesilemez.

17. İmar Para Cezasına Karşı Hangi Mahkemede Dava Açılmalıdır? 

İmar para cezasına ilişkin davalar, yapının bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılmalıdır.